LKI, 23 april 2021

Lichttherapie biedt hoop voor patiënten in herval

Een klein, maar belangrijk deel van mensen met hoofd- en halskanker blijkt erg gevoelig voor herval. Ze hebben al operaties, bestraling en/of chemotherapie achter de rug, maar in het behandelde gebied steekt een nieuwe tumor de kop op. Dan blijven er voor de artsen weinig opties over die geen bijkomende weefselschade aanrichten of functies zoals zelfstandig slikken en ademen in het gedrang brengen. Maar met lichttherapie is er voor een deel van hen hoop.

Met de steun van het Walter Vandeputtefonds voerden Arnaud Lambert en Lotte Nees, onder supervisie van professor Vincent Vander Poorten, een studie uit naar die zogenaamde fotodynamische therapie. De resultaten bleken zo interessant dat het toonaangevende tijdschrift Frontiers in Oncology ze publiceerde.

Dit type behandeling is al langer veelgebruikt in de dermatologie. Artsen brengen een specifieke stof aan op de plaats van een huidprobleem en activeren die stof vervolgens door er licht op te schijnen. Hetzelfde procedé is in deze recente kankerstudie toegepast. De onderzoekers gaven 26 geselecteerde patiënten met een mond- of keeltumor een injectie van Foscan, een zogenaamde photosensitizer van de tweede generatie. Anders dan niet-kankercellen kunnen tumorcellen de stof na opname niet meer kwijtraken. Er hoopt zich tot twintig keer meer Foscan in een tumor op, waardoor die bij belichting ook veel meer verbrandt dan omliggend, gezond weefsel.

De resultaten van de studie bleken positief. Op de plaats van de behandeling was twee op de vijf patiënten drie jaar na de injectie nog altijd tumorvrij, 96 procent kon nog zelfstandig zijn bovenste luchtwegen gebruiken, 67 procent kon nog zelfstandig slikken. De kans dat ze dat niet meer kunnen is na een operatie veel groter. Dan hebben ze vaak sondevoeding of een canule nodig.

“Twee op de vijf patiënten lijkt weinig in het licht van onze wens om iedereen te genezen”, zegt professor Vander Poorten, “maar het is toch een veelbelovende uitkomst voor een groep patiënten met een zeer hoog risico op herval voor wie behalve die lichttherapie meestal geen zinvolle behandelingen meer overblijven. Het Riziv betaalt de dure behandeling – 7.000 euro per injectie – terug, dus onze collega’s, voor wie deze open access-studie toegankelijk is, kunnen zo zien welke van hun patiënten voor deze therapie in aanmerking komen, en hen daarvoor dan eventueel naar ons sturen.”

UZ Leuven is het enige ziekenhuis in België dat deze therapie toepast en dat komt vooral omdat het logistiek een hele onderneming is. Na de inspuiting in een verduisterde ruimte moeten patiënten een lichtmeter naar huis meenemen die hen helpt om zich in de drie daaropvolgende maanden gradueel aan meer zonlicht bloot te stellen. Doen ze dat te snel, dan krijgen ze brandwonden. Het is dus zaak zowel de patiënten als het zorgpersoneel grondig op te leiden, maar als dat gebeurt geneest de wonde meestal heel goed. Ik ben al in 2002 deze behandeling beginnen uittesten en nu het dankzij deze studie duidelijk is dat ze werkt voor hoofd- en halskankerpatiënten geloof ik dat we hiermee voor individuele patiënten het verschil zullen maken.”

Meer weten over hoofd- en halskanker? De website van het Hoofd- en Halskankerfonds Walter Vandeputte geeft een laatste stand van zaken. Klik hier.